035 629 5963

Weinig aandacht voor integriteit aan bestuurstafel

De dynamiek in de zorgsector is op het ogenblik ongekend. Gevolg is een toenemend aantal verschillende risico’s waar een organisatie zich van bewust van en voorbereid op dient te zijn. Daarom heeft Arteria Consulting onderzoek gedaan naar de stand van zaken rondom risicomanagement bij zorgorganisaties. Hiervoor zijn verschillende diepte-interviews uitgevoerd en enquêtes gehouden bij zorginstellingen. Dit heeft geleid tot een goed beeld van de mate waarin grote en middelgrote instellingen risicobeheersing hebben geïntegreerd in de bedrijfsvoering.

Het Onderzoek
Uit het onderzoek kunnen we concluderen dat het risicomanagementbeleid bij veel instellingen is opgepakt en systematisch vorm en inhoud krijgt. Wel hebben veel instellingen met een meerhoofdige raad van bestuur risicomanagement niet bij één bestuurder belegd. Om te komen tot succesvol integraal beleid en uitvoering is dit van wezenlijk belang, omdat anders verantwoordelijkheden overlappen, dan wel juist leiden tot hiaten. Lees meer hierover in onze publicatie in Boardroom Zorg. Het grootste struikelblok qua risicomanagementbeleid ligt op dit moment echter bij de vraag hoe een risicocultuur binnen de organisatie te creëren in de zorg- en bedrijfsvoering, zonder in de reflex te vervallen van controles, (afvink)lijstjes en nóg meer administratie.

Aan tafel met Bestuurders
Om dit beeld te verifiëren en verder uit te diepen hebben we vanuit Arteria een aantal Ronde Tafels georganiseerd. Daaraan werden bestuurders gefaciliteerd om met elkaar in gesprek te gaan over de risico’s waar zorgorganisaties mee worden geconfronteerd, hoe men daarmee omgaat en wat men kan leren van collega’s. Doel is geweest om in gezamenlijkheid verdieping te zoeken op dit onderwerp. Het gezelschap van bestuurders aan de tafels werd aangevuld met directieleden en leden Raad van Toezicht. Hierdoor werd er vanuit verschillende invalshoeken naar de onderwerpen gekeken.

Uitkomsten

Integriteit
Aan iedere Tafel werd ‘integriteit’ het breedst besproken. Zoals uit het onderzoek blijkt is daar in de bestuurskamer relatief weinig aandacht voor, terwijl de impact van incidenten op dat gebied groot zijn. Belangrijke vraag is: wat houdt integriteit in.

Ondanks de onderlinge verbondenheid is tijdens het onderzoek onderscheid gemaakt tussen de persoonlijke integriteit van de bestuurder en de integriteit van de instelling. Om die twee samen te brengen is het van wezenlijk belang dat de bestuurder de dialoog aangaat met de medebestuurders, de raad van toezicht en de medewerkers. Daarmee krijgt het begrip vorm en inhoud. Expliciteer integriteit wat betreft gedrag en uitingen, koppel dat aan de kernwaarde van de organisatie en geef duidelijke kaders mee. Integriteit zit dus niet in checklijstjes, maar in een gedeeld normen- en waardenpatroon.

Bewustwording
Een ander veel besproken onderwerp is het vraagstuk hoe men als bestuurder risicomanagement van de bestuurstafel naar de werkvloer kan krijgen. Daarbij valt op dat in de zorg de zorgprofessionals voor hun eigen werk absoluut aan risicomanagement doen, zij het dan onbewust. In de bestaande professionele standaarden en protocollen wordt hier in feite al aandacht aan gegeven. Echter, dit is slechts gericht op hun eigen werk en minder in de keten waarvan zij onderdeel zijn. Deze procesrisico’s worden minder gezien en leiden vaak pas na incidenten tot ander gedrag. En ook op het gebied van informatieveiligheid is nog een wereld te winnen. Bewustwording en het juiste voorbeeldgedrag vormen de belangrijkste pijlers voor verbeteringen op dit gebied.

Afvinklijstjes
Een derde vraagstuk heeft betrekking op het operationaliseren van de governance code. Opvallend is dat de aanwezige bestuurders deze code onderschrijven en als positief ervaren. Reden hiervoor is dat de code met name een aantal principes beschrijft in plaats van (rigide) regels. Op basis van deze principes kan men het gesprek aangaan met de verschillende stakeholders, van Raad van Toezicht tot medewerkers, van zorgverzekeraar tot IGZ, hoe men richting geeft aan risicomanagement in de eigen organisatie. Alleen de wijze waarop men als bestuurder kan laten zien dat risicomanagement ook werkelijk binnen de organisatie een plek heeft, leidt nog tot de nodige discussie. Vraag is hoe je dit aantoonbaar kunt maken, zonder meer afvinklijstjes en formulieren waar niemand op zit te wachten. Dus hoe kun je nu expliciteren, zonder extra administratie, is de vraag? Bestuurders zien het antwoord op twee manieren; ten eerste goed kijken wat reeds afgeleid kan worden vanuit de bestaande registraties en ten tweede door het onderdeel te maken van de normale beleidscyclus.

Risicobereidheid
Een laatste onderwerp dat aan de orde is gekomen, is risicobereidheid. Uitgangspunt is dat risico’s nu eenmaal een gegeven zijn. Voor de bestuurder is van belang te bepalen welke risico’s men als organisatie en als bestuurder bereid is te nemen. Een mooi voorbeeld dat is genoemd was de bereidheid op een bepaald financieel risico te nemen middels het toestaan van overproductie versus het niet accepteren van risico’s op het gebied van patiëntenzorg. Op grond hiervan kunnen dan ook passende maatregelen worden genomen, waarbij de kans dat het gebeurt en de impact daarvan worden meegewogen.
Vervolgens is van belang dat over deze risicobereidheid een open gesprek wordt gevoerd met de raad van toezicht, maar ook met de eigen organisatie. Mooi bijkomend voordeel is dat je hiermee ook duidelijk laat zien waar je als bestuurder en als organisatie voor staat.

Conclusie

Het open karakter van de dialoog tussen bestuurders heeft geleid tot nieuwe inzichten, over en weer, over een vraagstuk dat iedere organisatie raakt. Consensus is dat er actie moet worden ondernomen om met name te komen tot een risicocultuur, waarin alle medewerkers (inclusief bestuurders) bewust met dit onderwerp omgaan. Daarbij is integriteit een sleutelbegrip, op grond waarvan risicomanagement geconcretiseerd kan worden.
En hoewel aantoonbaarheid een groot goed is, moet dit niet leiden tot meer lijstjes en administratie. Belangrijke vraag is om toch ‘in control’ te komen en blijven, dat aansluit op de bestaande praktijk.

Dus risicomanagement is een belangrijk ontwikkelingsgebied binnen de zorg, met de nodige uitdagingen voor de sector om het vorm en inhoud te geven.

 

Vraag op de werkveldpagina van risicomanagement het volledige rapport aan. Liever een keer persoonlijk contact over dit onderwerp?

Benader Jacco Aantjes via 06 535 722 18 of Jacco.aantjes@arteriaconsulting.nl

Reageer op dit bericht

Vul uw zoekopdracht in en druk op Enter.